31.1 C
تهران
15 خرداد 1399
تولید نبض بازار ویژه

تاثیر کرونا بر اقتصاد و فضای کسب و کار ایران/اوضاع اگر ماندگاری کرونا زیاد باشد، چه خواهد شد؟

این روزها شیوع ویروس کرونا، بسیاری از کسب و کارها و اقتصادی دنیا را دچار چالش کرده و شرایطی را به وجود آورده که به طور قطع، در دوران پس از اتمام آن، باید ریکاوری اساسی برای اقتصاد جهان در کشورهای مختلف داشت.

اکسپورتنا: صمد پورسلطانی، رئیس کمیسیون صادرات اتاق بازرگانی ارومیه در یادداشتی به بررسی تبعات شیوع ویروس کرونا بر کسب و کارهای ایرانی پرداخته و راهکارهای مدیریت آن را برشمرده است. وی معتقد است که چنانچه این ویروس ماندگاری کمی داشته باشد؛ می‌توان اثرات مالی و اقتصادی این ویروس را به‌عنوان یک شوک اقتصادی یا ریسک در نظر گرفت که ماندگاری اندکی در بازار سرمایه خواهد داشت. متن کامل این یادداشت به شرح زیر است:

چین با اقتصادی به بزرگی ۱۵ تریلیون و ۳۰۰ میلیارد دلار که سهمی 17.5 درصدی در تولید ناخالص داخلی جهان دارد، چند ماهی بود که انتشار آمارهای اقتصادی را نیز متوقف کرده بود، اما تازه‌ترین گزارش مرکز آمار و گمرک این کشور نشان از آسیب چشمگیر ویروس کرونا به اقتصاد این کشور دارد.

چین خاستگاه ویروس کرونا است و بیشترین آمار قربانیان کرونا در جهان را دارد. گزارش‌ها حاکی است، دولت چین از وجود ویروس کرونا از اکتبر پارسال باخبر بود، اما تا ژانویه سال جاری دامنه و تبعات آن را پنهان کرد. بعد از شیوع گسترده ویروس، نهایتا به شفاف‌سازی و تدابیر سخت‌گیرانه رو آورد و موفق شد حداقل جلوی شیوع ویروس در کشور را بگیرد.

بر اساس آمار های رسمی، بیش از سه هزار و ۲۲۰ نفر تا کنون در چین بر اثر ویروس کرونا جان باخته‌اند، اما این کشور با قرنطینه مناطق آلوده و سیاست‌های بسیار سخت‌گیرانه خود، موفق شد جلوی گسترش این بحران را بگیرد و شفافیت به خرج دهد؛ تجربه‌ای که می‌تواند برای ایران نیز مفید باشد.

در مورد تبعات اقتصادی بحران کرونا در اقتصاد ایران، تاکنون معلوم نیست دولت چه برنامه‌ دقیق و موثر حمایتی برای جبران صدمات اقتصادی ویروس کرونا در بخش‌های مختلف کسب و کار(علاوه بر برخی برنامه‌های اعلام شده) دارد، چه تعداد از شهروندان کار خود را از دست داده‌اند، وضعیت صادرات کشور در چه حالی است و تولید ناخالص داخلی بخش‌های مختلف کشور، چه تاثیری از بحران کرونا گرفته‌اند و در نهایت، چه میزان از بودجه کشور محقق شده و کسری بودجه به چه میزانی است.

در این میان برخی دستگاههای دولتی و به ویژه دفتر مطالعات اقتصادی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، طی گزارشی به بررسی آثار اقتصادی شیوع ویروس کرونا و پیشنهادهایی برای مدیریت تبعات آن در حوزه های مختلف بازرگانی، ارز، بازار سرمایه و کسب و کارهای خرد پرداخته است.

اقتصاد ایران در حالی با معضل کرونا مواجه شده که متغیرهای اقتصاد کلان وضعیت مناسبی را نشان نمی‌دادند. بر اساس اعلام مرکز آمار ایران، رشد اقتصادی در 9 ماهه نخست سال 1398، در حدود منفی 7.6 درصد بوده و رشد اقتصادی بدون نفت نیز تقریباً صفر بوده است.

همچنین، نرخ تورم نقطه‌ به‌ نقطه نیز در پایان بهمن‌ماه 25 درصد بوده است. از سوی دیگر دولت به لحاظ منابع در تنگنا قرار دارد و کسری بودجه دولت یکی از معضلات مهم اقتصاد ایران برای سال 1399 است.

در چنین شرایطی، هزینه‌های تحمیل‌شده در اثر اپیدمی کرونا و همچنین کاهش تولید ناشی از آن، می‌تواند اقتصاد را با تورم‌های بالاتر و رشدهای اقتصادی پایین‌تر مواجه سازد. از بین رفتن برخی از مشاغل و یا کاهش شدید درآمد در برخی از بخش‌ها باعث کاهش رشد اقتصادی می‌شود و از طرف دیگر، برخی مشاغل دیگر مانند تولیدات مواد بهداشتیدر این بازه زمانی، رشد بالایی خواهند داشت.

در عین حال، شوک ناشی از کرونا، اقتصاد را هم با شوک عرضه و هم با شوک تقاضا مواجه می‌سازد. از یک‌ طرف عرضه نیروی کار کاهش‌ یافته و از طرف دیگر در تأمین مواد اولیه تولید نیز مشکلاتی ایجادشده است(شوک عرضه). شوک عرضه، شوک تقاضا را به همراه خواهد داشت. تعطیلی کسب‌ و کارها، منجر به تعدیل نیروی کار می‌شود و کاهش درآمد خانوار، کاهش تقاضا را به همراه دارد.

از طرف دیگر عدم اطمینان نسبت به آینده، خانوار را به تصمیم پس‌انداز بیشتر و به تعویق انداختن خرید اقلام غیرضروری ترغیب می‌کند که همین امر کاهش تقاضای کل بیشتری را موجب می‌شود.

در این میان  انتظار می‌رود رکود اقتصادی ناشی از شوک ارزی و تحریم‌ها تشدید شود و لذا لازم است تا سیاست‌های حمایتی هم از خانوار و هم از کسب‌وکار صورت گیرد؛ به خصوص در شرایطی که دولت با تنگنای مالی مواجه بوده و علاوه بر کاهش درآمدهای ناشی از تحریم و کاهش قیمت نفت و فراورده‌های نفتی، با افزایش هزینه‌های بهداشتی و درمانی ناشی از کرونا نیز روبرو است، منابع برای سیاست‌های حمایتی به‌شدت محدود است.

از این‌ رو بسیار مهم است که سیاست‌های حمایتی، بهینه اتخاذشده و از اجرای سیاست‌های حمایتی کور نظیر تخصیص ارز ترجیحی به برخی کالاها، اجتناب شود؛ زیرا به‌ احتمال‌ قوی، این منابع با هزینه تورم تأمین‌شده‌اند. بر این اساس سیاست‌های افزایش تقاضای کل از طریق جلوگیری از کاهش اشتغال و درآمد خانوار باید در اولویت قرار گیرند که در بخش پیشنهادها ارائه می‌شود.

همچنین با توجه به شیوع کرونا در اکثر اقتصادهای بزرگ جهان و چشم‌انداز منفی اقتصاد دنیا که در کاهش شدید و کم‌سابقه شاخص بورس‌های بین‌المللی و کاهش حدود 30 درصدی قیمت نفت نمایان شده، ممکن است محدودیت‌های ارزی کشور بیش از گذشته شود.

از سوی دیگر، افت شدید شاخص بورس‌های جهانی و قیمت نفت، قیمت محصولات خام و مواد اولیه که بخش عمده صادرات غیرنفتی ما را تشکیل می‌دهد نیز، کاهش خواهد یافت که با توجه به اینکه سهم مواد خام و اولیه در صادرات غیرنفتی ما زیاد و بر عکس، سهم واردات این نوع مواد کم است و با فرض این‌که تعدیل کاهشی قیمت کالاهای نهایی کمتر از قیمت کالاها و مواد اولیه است، توازن صادرات غیرنفتی و واردات کشور به ضرر طرف صادرات به هم خواهد خورد.

با توجه به شیوع کرونا در ایران و احساس خطر کشورهای همسایه به‌ویژه عراق، افغانستان و ترکیه و محدود کردن صادرات ایران به کشورشان، ایجاد منابع ارزی از کانال صادرات غیرنفتی برای کشور ممکن است با مشکلاتی مواجه شود که ضروری است در این راستا تدابیر جدی اتخاذ گردد.

در این میان، به‌ منظور بررسی دقیق آثار ویروس کرونا بر بازار سرمایه لازم است به این نکته دقت شود که ماندگاری این ویروس در کشور و کشورهای همسایه به چه میزان است. چنانچه این ویروس ماندگاری کمی داشته باشد؛ می‌توان اثرات مالی و اقتصادی این ویروس را به‌عنوان یک شوک اقتصادی یا ریسک در نظر گرفت که ماندگاری اندکی در بازار سرمایه خواهد داشت. به بیانی دیگر؛ اثر این ویروس بر بازار سرمایه شامل بُعد دوم اثرات ـ که همان هیجانی یا احساسی معامله کردن افراد است  می‌شود که سبب کاهش شاخص به‌طور موقت خواهد بود. پیش‌بینی می‌شود که با غلبه بر این ویروس؛ بازار بتواند مسیر طبیعی خود را طی کند.

چنانچه این ویروس ماندگاری زیادی در کشور داشته باشد؛ اثرات آن علاوه بر بُعد دوم؛ بُعد اول را نیز شامل می‌شود. به بیانی دیگر؛ با پایداری ویروس کرونا پارامترهای اصلی تعیین ارزش قیمت سهام که همان جریان نقدی آتی بنگاه‌ها و سودآوری‌شان است؛ تحت تأثیر قرار می‌گیرد. بُعد اول شامل موارد زیر است:

1- کاهش و توقف صادرات محصولات به دلیل بسته شدن مرزها یا ممنوعیت واردات از سایر کشورها که به کاهش تولید، فروش و درآمد می‌انجامد

2- کاهش تولید محصولات به دلیل کاهش عرضه مواد اولیه از سایر بنگاهها

3- کاهش تولید محصولات  به دلیل  کاهش  نیروی انسانی (کاهش شیفت کاری و یا تعطیلی موقت کارخانه‌ها.) پدیده‌های فوق می‌تواند منجر به کاهش تولید، درآمد، سود شرکت‌ها و درنهایت به کاهش ارزش قیمت سهام در بازار و کاهش شاخص بازار سرمایه بینجامد

4- کاهش خرید مردم از کسب‌ و کارهای خُرد، اعم از تولیدی و خدماتی که حیات چهار میلیون واحد صنفی و صدها هزار واحد تولیدی کوچک و خُرد وابسته به آن است. با ادامه این روند و تعلیق قراردادهای کاری، ممکن است کسب‌ و کارهای زیادی به‌ ویژه کسب‌ و کارهای خُرد و کوچک تعطیل‌شده و بیکاری بیش‌ از پیش افزایش یابد.

کسب‌ و کارهای حوزه گردشگری داخلی و خارجی(توریسم ورودی) که یکی از موتورهای اشتغال و رشد در دوران تحریم محسوب می‌شوند، عملاً تعطیل‌ شده و چرخ این صنعت اشتغال‌زا نیز متوقف می‌شود و واحدها و فعالیت‌های فراوانی در زنجیره وابسته به آن از جمله هتل، حمل‌ و نقل، بالادستی‌ها و پایین‌دستی‌های صنعت غذا، آسیب‌دیده و کارکنان آنها ممکن است کار خود را از دست بدهند.

هنوز زود است که بخواهیم به این سوال پاسخ دهیم که با شیوع بیماری کرونا، تاثیر دقیق آن بر آینده اقتصاد و صادرات کشور چه می‌شود. اما آنچه قابل مشاهده به نظر می‌رسد این است که مرزهای کشورهای مختلف به روی کالاهای ایرانی بسته شده‌اند.

امیدواریم دولتمردان با اقدامات بهداشتی و حمایتی از فضای کسب و کار به ویژه از بخش تولید و صادرات بخش خصوصی کشور و فعالان حوزه تجارت خارجی که نقش مهمی در ارزآوری در اقتصاد ایران ایفا می نمایند، یک تسکین خاطری درباره صادرات و مراودات تجاری کالاهای ایرانی به کشورهای دیگر، با توجه به ضرر و زیان های قابل توجه فعالان این حوزه و در راستای جلوگیری از زمین‌گیر شدن صادرات غیر نفتی و از دست دادن بازارهای هدف منطقه‌ای بدهند.

 

 

نوشته های مرتبط

ظرفیت تولید مس به 400 هزار تن می‌رسد/افزایش ارزش بازار مس در بورس به 47 هزار میلیارد تومان

سعید

پاکستان میزبان هیات ایرانی/ مذاکرات در لاهور و کراچی بر سر راههای تسهیل روابط تجاری

سعید

مدیریت واردات، دستورکار جدی وزارت صمت/جلسه شورای عالی صادرات اردیبهشت برگزار می شود

سعید

ارسال دیدگاه